Hoofd Menu

Monitor ontwikkelingen coffeeshopbeleid. Meting 2017.

In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft onderzoeks- en adviesbureau Breuer & Intraval (voorheen Bureau Intraval) de vierde meting over 2017 verricht van de Monitor ontwikkelingen coffeeshopbeleid. Met deze monitor worden de ontwikkelingen gevolgd in coffeeshop- en softdrugstoerisme, softdrugsgerelateerde overlast, dealen en drugsrunnen en de verkoop van cannabis aan gebruikers buiten de coffeeshop. Met deze meting wil het ministerie van Justitie en Veiligheid de ontwikkelingen in het coffeeshopbeleid in 2014, 2015, 2016 en 2017 in kaart brengen, volgen en duiden. 

Voor het onderzoek zijn landelijke en regionale cijfers van de politie en het Openbaar Ministerie opgevraagd en geanalyseerd. Daarnaast zijn in een steekproef van 31 gemeenten uit 11 onderzoeksregio’s verspreid over heel Nederland 66 lokale experts geraadpleegd, 33 gemeenteambtenaren en 33 politiefunctionarissen. Aan de experts zijn vragen gesteld over het coffeeshopbeleid in de gemeente, coffeeshop- en softdrugstoerisme, illegale verkoop en de situatie rondom de coffeeshops. Daarnaast is in deze meting aan coffeeshopeigenaren en -medewerkers in de steekproefgemeenten een vergelijkbare vragenlijst voorgelegd. In totaal hebben 67 coffeeshopeigenaren of -medewerkers verdeeld over 23 steekproefgemeenten de vragenlijst ingevuld. De huidige vierde meting over 2017 kent, op verzoek van de opdrachtgever, alleen een inventariserende fase bij dezelfde 31 steekproefgemeenten, terwijl bij eerdere metingen ook een tweede verdiepende fase werd gehanteerd.

Bijna alle (28 van de 31) steekproefgemeenten hebben het I-criterium opgenomen in het coffeeshopbeleid. In ruim een kwart (8 van de 28) van deze gemeenten wordt het Icriterium actief gehandhaafd. Bijna de helft (32 van de 67) van de coffeeshopeigenaren en -medewerkers zegt in meer of mindere mate positief te zijn over het gemeentelijke coffeeshopbeleid. Zij zijn met name positief over het contact en de samenwerking met gemeente, politie en de buurt, dat blijkt ook uit het volgende;

Problemen rondom de coffeeshops lijken in beperkte mate voor te komen. In bijna twee derde (20 van de 31) van de steekproefgemeenten is volgens de lokale experts geen sprake van overlastgevende voorvallen rondom de coffeeshops. In de overige gemeenten komen deze voorvallen in beperkte mate voor. Problemen rond de coffeeshops worden voornamelijk veroorzaakt door verkeersopstoppingen en parkeerproblemen gevolgd door rondhangende personen. Enkele coffeeshops nemen zelf maatregelen om overlast in de omgeving van de shop tegen te gaan. Vaak werken zij hierbij samen met andere partijen, zoals politie, gemeente en buurtbewoners.

In alle regio’s is de zogenoemde coffeeshopoverlast tussen 2014 en 2017 nagenoeg stabiel gebleven. De antwoorden van de lokale experts van gemeenten en politie variëren in de periode 2014-2017 tussen ‘geen of weinig’ en ‘matig’. Het beeld over alle metingen gezien wijkt nauwelijks af van het beeld over 2017. Het gaat in de periode 2014-2017 in de meeste regio’s om overlast door verkeer en foutparkeren. Volgens coffeeshopeigenaren komt dit voornamelijk doordat de straten te smal zijn en er (te) weinig parkeermogelijkheden zijn in de buurt van hun shop.

In twee gemeenten die beide de handhaving van het I-criterium in de loop der tijd hebben losgelaten kan de daling van problematiek in deze gemeenten hier hoogstwaarschijnlijk aan worden gerelateerd. In 2014 was sprake van overlast door straatdealers; toendertijd een gevolg of overblijfsel van de actieve handhaving van het I-criterium, aldus de toen geraadpleegde experts. Sinds 2015 is de situatie in beide gemeenten stabiel en is er geen of weinig overlast, van met name straatdealers, (meer). De lokale experts geven aan dat de overlast nu voornamelijk nog bestaat uit verkeer- en parkeeroverlast. Een ander fenomeen dat tegenwoordig speelt zijn ontwikkelingen in de illegale handel van softdrugs via het internet. Zowel het darkweb, het reguliere internet als besloten groepen op sociale media worden door de coffeeshopeigenaren en -medewerkers genoemd als nieuwe plekken waar illegale handel van softdrugs voorkomt.

Recapitulerend
We stellen vast dat de situatie rondom coffeeshops in de meeste gemeenten nog steeds beheersbaar lijkt te zijn. Als er problemen zijn in de buurt van shops, gaat het doorgaans om verkeersproblematiek. Daarnaast lijkt coffeeshoptoerisme ook anno 2017 een beperkt lokaal fenomeen te zijn. De grootte van gemeenten en de geografische ligging zijn de belangrijkste voorspellers van de prevalentie van coffeeshoptoerisme in gemeenten. Verder blijken het softdrugstoerisme en de illegale verkoop van softdrugs nog steeds minder goed in beeld te zijn bij lokale experts dan de andere onderzochte fenomenen, dat komt mede doordat illegale handel zich heeft verplaatst en steeds meer plaats vind via internet. (24-12-2018)

Breuer & Intraval, rapport oktober 2018